PlayStation Tuşlarıyla Japon Sınavlarının Bağlantısı Ne?
PlayStation kumandasındaki o simgeleri hepimiz biliyoruz ama anlamlarını pek sorgulamıyoruz. Kare, üçgen, daire ve çarpı… Hepsi aslında bilinçli seçilmiş semboller. Üstelik kökenleri Japonya’daki sınav sistemine kadar uzanıyor. Her biri farklı bir anlam taşıyor ve oyun deneyimini bile etkiliyor. Dahası, yıllar içinde bu anlamlar değişmek zorunda kalmış!
Gelin, detaylara birlikte bakalım.
Oyun oynarken parmaklarımızın ezbere bastığı o tuşları anlamlarını hiç sorguladınız mı? Neden Bu işaretler?

PlayStation dünyasının ikonik simgeleri aslında tamamen rastgele seçilmedi. Tam tersine, her biri Japon kültüründen gelen anlamlar taşıyor.
Bu sembollerin arkasındaki isim ise PlayStation’ın tasarımcısı Teiyu Goto. 1994 yılında ilk konsol tasarlanırken, Goto klasik harfler ya da renkler yerine evrensel gibi görünen ama aslında kültürel kodlar barındıran simgeler seçmek istemiş.
Ve ortaya bugün kullandığımız o dört tuş çıkmış:

Daire (Maru) Japonya’da “doğru” anlamına geliyor. Sınavlarda doğru cevaplar kırmızı bir daire ile işaretleniyor. Bu yüzden oyunlarda da uzun süre “onay” tuşu olarak kullanıldı.
Çarpı (Batsu) ise tam tersi. Yanlış, iptal ya da reddetme anlamına geliyor. Yani Japon oyuncular için çarpıya basmak = “hayır” demekti.
Üçgen (Sankaku) biraz daha farklı. “Tam doğru değil” gibi ara bir anlam taşıyor. Aynı zamanda Japon felsefesinde yukarı yönü, yani bakış açısını ve hareketi simgeliyor. O yüzden oyunlarda genelde kamera ya da yönle ilgili işlevlerde kullanılıyor.
Kare (Shikaku) ise bir sayfa ya da yüzey anlamına geliyor. Yani bilgiye erişim, menü, envanter… Bu yüzden kare tuşu çoğu oyunda menü açmakla ilişkilendiriliyor.
Ama işin ilginç kısmı burada başlıyor...

Bu sistem Japonya’da gayet anlaşılırken, Batı’da işler karışıyor. Çünkü Batı kültüründe çarpı (X) genellikle bir seçimi işaretlemek, yani “onaylamak” için kullanılıyor. Böyle olunca oyuncular arasında ciddi bir alışkanlık farkı oluşuyor.
Sonunda Sony bu karmaşaya bir son vermeye karar veriyor. Özellikle PlayStation 5 ile birlikte küresel bir standart getiriliyor:
👉 Çarpı = Onay
👉 Daire = İptal
Yani aslında Japonya’daki orijinal anlam tamamen tersine dönmüş oluyor.
Bu değişiklik dünya genelinde işleri kolaylaştırsa da, Japon oyuncular için biraz “alışkanlık kırıcı” olmuş diyebiliriz. Çünkü yıllarca öğrendikleri sistem bir anda değişmiş oldu.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!





Yorum Yazın